Verkiezingen 2021: Overzicht standpunten politieke partijen

Wat zeggen de verschillende politieke partijen in hun verkiezingsprogramma’s over Energie, Klimaat, landbouw en Circulaire Economie?

Vanaf 12 februari gaat de Tweede Kamer het verkiezingsreces in en komt het ‘gewone’ Kamerwerk stil te liggen. “De politiek” in de brede zin van het woord valt echter geenszins stil. De huidige Kamerleden en kandidaat-Kamerleden zullen zich gaan richten op de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen op 17 maart 2021.

Naast het coronabeleid zullen dit ook verkiezingen worden waar fundamentele vragen op het gebied van energie, klimaat en landbouw op het spel staan: hoe past Nederland haar klimaatbeleid aan op een verhoogde emissie-reductiedoelstelling voor 2030 vanuit de EU, hoe gebruiken we vrijgekomen stikstofruimte, en hoe zorgen we dat nieuwe technologieën zoals groene waterstof voldoende opgeschaald worden in de komende jaren?

Hieronder treft u een overzicht van wat de verschillende politieke partijen in hun programma’s hebben opgenomen.

Klimaatbeleid

Klimaatbeleid algemeen

De VVD wil de internationale en nationale klimaatafspraken nakomen. Dit betekent een reductie van de CO2-uitstoot van 49 procent in 2030.

Het klimaatbeleid moet volgens het CDA hand in hand gaan met een industriebeleid dat zorgt voor een eerlijk speelveld voor bedrijven in Nederland en op de Europese markt.

D66 wil samenwerken met andere Europese landen in de Green Deal aan een groen herstel na de coronacrisis. We pakken als handelsland de kansen om klimaatverandering aan te pakken en tegelijk banen te creëren in een groene economie. In 2030 moet de CO2-uistoot met 55% verminderd zijn. Op Europees vlak wil D66 een 2040 doel van 75%. D66 voert een generieke heffing in voor de industrie en de nationale CO2-belasting wordt aangescherpt. D66 zet zich in voor uitbreiding en verscherping van het ETS.

Duurzaamheid is volgens de PvdA de bestaanszekerheid van de toekomst. De PvdA wil zijn klimaatbeleid baseren op de Sustainable Development Goals.

Solidariteit is de basis van GroenLinks' groene politiek. GroenLinks laat de vervuilers betalen en de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. In 2030 moet de CO2-uitstoot met 60% zijn verminderd om in 2045 klimaatneutraal te zijn. GroenLinks wil een Klimaatfonds opzetten van 60 miljard euro.

De ChristenUnie steunt  het voorstel van de Europese Commissie voor 55% reductie van broeikasgasemissies in 2030 en klimaatneutraliteit in 2050. De ChristenUnie vindt dat de klimaatproblematiek alleen internationaal kan worden opgelost.

De SP wil een rechtvaardig klimaatbeleid, waarin niet de mensen maar de grote vervuilers de rekening betalen. Ontwikkelingslanden krijgen steun bij het maken van rechtvaardig klimaatbeleid.

De SGP wil het nationale reductiedoel absoluut niet ophogen naar 55%.

De huidige klimaatdoelen zijn er volgens FvD op gericht om te proberen klimaatverandering tegen te gaan. Deze doelen zijn
onhaalbaar en hebben geen merkbaar effect op het klimaat. Wel hebben ze een groot negatief effect op onze welvaart.

De PVV wil stoppen met doorgeslagen, belemmerende regeltjes rond stikstof, PFAS, geluid, lucht, milieu, duurzaamheid en klimaat. De partij wil de Klimaatwet, het Klimaatakkoord.

De PvdD wil dat Nederland uiterlijk in 2030 klimaatneutraal is. Daarnaast moeten de reductiedoelstellingen worden vastgelegd in een nieuwe Klimaatwet.

Pleiten voor een internationaal mechanisme om landen te dwingen om inspanning te leveren voor
verduurzaming en vergroening. Een Europese klimaatwet of handelstarieven zijn hierbij mogelijkheden.

50PLUS wil volgende generaties niet belasten met oneerlijke klimaatlasten, landschapsvervuiling en verouderde technologie als gevolg van te snel uitgevoerd klimaatbeleid.

JA21 wil verstandig zorgdragen voor de omgang met klimaat en milieu. Een noodtoestand voor het klimaat, zoals in 2019 uitgeroepen door het Europees Parlement, is daarvoor niet nodig. De aangewezen route voor Nederland is geen mitigatie, maar adaptatie. Bijstelling van het klimaatbeleid is vereist om deze richting in te slaan.

Subsidiebeleid CO2 reductie klimaat

Bij de verdeling van de lasten gaat de vervuiler meer betalen. Daarbij moeten vervuilende industrieën meer betalen voor de uitstoot van broeikasgassen en worden middeninkomens en mkb zo veel mogelijk ontzien. Verder zet de VVD op het gebied van CO2-heffingen in op Europese harmonisatie en moet het ETS-systeem worden hervormd.

Niet bekend

D66 wil mensen en bedrijven helpen die investeren in verduurzaming. vrijstellingen en uitzonderingen van de energiebelasting worden afgebouwd, alsmede fossiele subsidies.

De PvdA wil de salderingsregeling voor  huiseigenaren voortzetten. Veder wil de partij de SDE++ beter benutten.

GroenLinks wil een CO2-belasting invoeren die bovenop de huidige Europese heffing komt. De Europese heffing is volgens GroenLinks te laag en kent te veel uitzonderingen voor de grote vervuilers. Fossiele subsidies worden afgebouwd.

Volgs de CU vraagt de klimaattransitie grote investeringen in de kerninfrastructuur in Nederland. Door gerichte investeringen zoals duurzame warmteoplossingen, CO2- opslaginfrastructuur en een schaalsprong van het openbaar vervoer, kunnen de doelstellingen waar worden gemaakt.

De SP wil het ETS-systeem vaarwel zeggen en geen subsidies verstrekken aan grote multinationals.

De SGP vindt dat het Rijk meer geld moet uittrekken voor de ontwikkeling en opschaling van alternatieve energiebronnen, zoals aquathermie, geothermie, getijdenenergie en ‘superkritieke’ vergassing van biomassarestromen.

FvD wil het energiebeleid loskoppelen van het klimaatbeleid en daarmee vervalt CO2-reductie als uitgangspunt.

De PVV schaft alle duurzaamheidsubsidies af.

De PvdD zet in op een forse CO2-belasting die gaat gelden voor alle vervuilende sectoren.

DENK hanteert als uitgangspunt dat het klimaat- en energiebeleid rechtvaardig moet zijn. De kosten moeten
vooral terechtkomen bij de bedrijven, die 78% van de uitstoot veroorzaken.

Niet bekend

De onrealistische doelen voor duurzame energie en CO2-reductie in 2023, 2030 en 2050 moeten volgens JA21 worden afgeschaft. Nederland moet stoppen met de plannen voor een extra hoge CO2-belasting voor bedrijven.

Terug naar boven

Elektriciteit

Wind op zee

De VVD geeft de voorkeur aan windenergie op zee.

Wind energie op zee blijft een belangrijke bron.

De komende tien jaar wil D66 vergunningen afgeven om 6.000 windturbines van 10 megawatt te plaatsen. Hiervoor reserveren ze op korte termijn ruimte voor wind op zee en verminderen ruimtelijke restricties. D66 wil dat de overheid meebetaalt aan de aansluiting van windparken en transport van stroom.

De PvdA wil zoveel mogelijk wind op zee stimuleren.

De komende kabinetsperiode wil GroenLinks de vergunningen verlenen voor 60 gigawatt extra schone elektriciteit van windmolens op de Noordzee.

De CU blijft inzetten op wind op zee, in lijn met de 49 TWh doelstelling in het Klimaatakkoord.

De SP heeft in haar concept-verkiezingsprogramma niets opgenomen over windenergie op zee.

De SGP wil meer onderzoek naar de effecten van windparken op zee.

FvD wil stoppen met de plaatsing van gesubsidieerde windturbines.

De PVV wil stoppen met het volbouwen van de Noordzee met 'subsidie-slurpende windturbines'.

Windparken op zee moeten volgens de PvdD aantoonbaar geen nadelige effecten hebben op het zeeleven. Zo wordt bij de bouw van windmolenparken niet geheid.

DENK wil investeren in duurzame energieopwekking, zoals windenergie.

Niet bekend

Het geplande netwerk van windturbineparken in de Noordzee belooft volgens JA21 een funeste uitwerking te gaan hebben op het onderwaterleven, onder meer door trillingen en geluiden die zich over grote afstanden voortplanten en het zeeleven verstoren.

Wind op Land

Voor het bouwen van windmolens op land is draagvlak onder de lokale bevolking voor de VVD een voorwaarde.

Bij de aanleg van windmolens worden natuur en landbouwgronden zoveel mogelijk ontzien.

D66 ziet een rol voor energiecollectieven en buurtwindmolens. Daarnaast stimuleren ze de ontwikkeling van grote windmolenparken. Door die bij elkaar te plaatsen op een aantal plekken in het land beperken we overlast en beschermen we het uitzicht over het Nederlandse landschap.

Niet bekend

Burgers moeten volgens GroenLinks proceseigenaar worden bij opwekking van schone energie. Bij nieuwe publieke projecten voor wind en zon ontvangen bewoners aandelen. Ook krijgen energiecoöperaties goedkope leningen en vallen ze onder een minder streng juridisch kader.

De CU wil op rijksgronden vol inzetten op de productie van duurzame energie zoals wind op land. Verder wordt via de RES ingezet op 35 TWh productie aan windenergie en zonne-energie op land.

De SP heeft in haar concept-verkiezingsprogramma niets opgenomen over windenergie op land.

De SGP vindt dat omwonenden moeten meeprofiteren van de opbrengsten van windparken.

FvD wil stoppen met de plaatsing van gesubsidieerde windturbines. Bovendien verpesten windturbines ons mooie Nederlandse landschap.

De PVV wil het landschap beschermen tegen het 'vernietigende klimaatbeleid' en de plaatsing van windturbines tegen gaan.

De PvdD wil dat windenergie grootschalig wordt mogelijk gemaakt op locaties waar mensen, dieren en natuur er geen of weinig hinder van ondervinden.

DENK wil investeren in duurzame energieopwekking, zoals windenergie.

Niet bekend

Windturbines zorgen volgens JA21 voor horizonvervuiling en voor gezondheidsproblemen door slagschaduw en laagfrequente tonen. Na de levensduur zorgt ontmanteling en verwerking van schroot voor een volgend en nog niet opgelost milieuprobleem.

Zonne-energie

De VVD geeft de voorkeur aan zonnepanelen op daken. Voor het bouwen van zonneparken op land is draagvlak onder de lokale bevolking voor de VVD een voorwaarde.

Het CDA wil blijven investeren in zonne-energie. Bij de aanleg van zonneparken worden natuur en landbouwgronden zoveel mogelijk ontzien, zeker zolang er op daken nog volop ruimte is voor zonnepanelen.

D66 stimuleert ruimtebesparing door zonnepanelen te leggen op daken en gevels. Geen dak blijft onbenut voor zonnepanelen. Binnen de afspraken van de zonneladder bieden ze ruimte aan grote zonne-energievelden. De aanleg van zonnepanelen bij nieuwbouw en renovaties wordt verplicht bij grote daken, P&R- locaties, taluds langs wegen en overige ongebruikte ruimte. Bij bestaande distributiecentra
moet een haalbaarheidsstudie worden gedaan voor een zonnedak. De overheid geeft het goede voorbeeld en legt op al haar daken panelen waar dat kan. Daarnaast benutten ze de kansen voor zonnepanelen op water, waarbij rekening gehouden moet worden met de plaatselijke natuur.

De PvdA wil zon op daken (waaronder de vele platte daken in de industrie) stimuleren.

GroenLinks wil zonnepanelen en groene daken op de lijst verplichte energiebesparende maatregelen voor eigenaren van grote gebouwen.

De CU wil een gedragscode zonne-energie op land om zorgvuldig met zonne-energie projecten om te gaan. De CU vindt zonnepanelen op daken een uitstekende vorm van meervoudig ruimtegebruik. Zonnepanelen bij consumenten dragen bij aan draagvlak voor de transitie. De partij houdt vast aan het uitgangspunt van zeven jaar terugverdientijd via terugleververgoedingen. Verder krijgen zonne- en windenergie een plek in het businessmodel op het boerenerf.

De SP wil de energiekosten verlagen zonder dat we woonlasten stijgen, dit willen ze o.a. doen door woningen te voorzien van zonnepanelen.

De SGP wil de aanleg van zonnepanelen op daken en in bermen stimuleren. Daarnaast moet er meer aandacht komen voor het recyclen van zonnepanelen.

FvD wil stoppen met de plaatsing van gesubsidieerde zonneparken. Bovendien graslanden vol zonnepanelen ons mooie Nederlandse landschap.

De PVV wil stoppen met het plaatsen van zonneparken.

De PvdD wil dat zonne-energie grootschalig wordt mogelijk gemaakt op locaties waar mensen, dieren en natuur er geen of weinig hinder van ondervinden. Zonnepanelen op gebouwen worden de norm. Alle nieuwbouwwoningen worden voorzien van zonnepanelen.

DENK wil investeren in duurzame energieopwekking, zoals zonne-energie.

Niet bekend

JA21 is tegen zonnevlaktes. Er zijn in Nederland voldoende grote daken beschikbaar om gebruik te maken van zonne-energie zonder dat het landschap verder wordt aangetast.

Biomassa

De VVD wil nieuwe subsidies voor het verbranden van biomassa uit hout voor elektriciteitsopwekking stoppen. Voor lopende subsidies geldt als voorwaarde dat resthout wordt gebruikt en dat er geen oerbossen worden gekapt om biomassa te produceren.

Het CDA wil blijven investeren in duurzame biomassa.

D66 wil dat zolang er nog niet genoeg zonne- en windenergie opgewekt kan worden in beperkte mate biomassa benutten. Subsidie voor nieuwe centrales die houtige biomassa gebruiken voor warmte wordt zo snel mogelijk beëindigd. Biomassa wordt zoveel mogelijk gebruikt als grondstof.

De PvdA wil geen subsidies meer voor biomassa en het alleen gebruiken als het echt duurzaam is. Direct stoppen met subsidies voor biomassa in kolencentrales.

GroenLinks wil geen nieuwe biomassacentrales en geen bijstook van biomassa in kolencentrales. Bestaande biomassacentrales willen ze uitfaseren. Biomassa wordt grotendeels gebruikt als hoogwaardige grondstof.

Volgens de CU moeten bij het gebruik van biomassa  beschikbaarheid, optimaal en efficiënt gebruik (cascadering) en daadwerkelijke klimaatwinst leidend zijn. De inzet van biomassa moet volgens de partij gericht zijn op de meest hoogwaardige toepassing. Voor wat betreft energietoepassingen wordt voorrang gegeven aan sectoren waarvoor geen of minder alternatieven beschikbaar zijn, zoals de luchtvaart. Het direct verbranden van biomassa, anders dan reststromen, is geen hoogwaardig gebruik van biomassa en wordt daarom niet meer gestimuleerd en op den duur verboden.

De SP wil direct stoppen met de houtkap voor biomassa. Warmte uit verbranding van biomassa bestaande uit gekapt hout mag in de toekomst het predicaat ‘duurzaam’ niet meer dragen. Verder wil de SP geen woonwijken meer aanleggen met biomassacentrales.

De SGP wil alleen biomassa uit reststromen gebruiken en is tegen de bomenkap voor het verstoken van biomassa. Geïmporteerde biomassa dient aan strikte duurzaamheidseisen te voldoen en van Europese
oorsprong te zijn.

FvD wil stoppen met de plaatsing van gesubsidieerde biomassacentrales. Daarnaast wil FvD geen bomenkap voor ‘nieuwe natuur’ en biomassa, maar aanplant van bomen stimuleren.

De PVV wil niet meer dat er bomen worden verbrand in vervuilende biomassacentrales. De partij wil ook stoppen met subsidies voor biomassa.

De PvdD wil een verbod op verbranden van biomassa en het vergisten van mest voor de opwekking van warmte en elektriciteit. Subsidies op biomassa worden per direct afgeschaft.

Niet bekend

Niet bekend

JA21 is tegen biomassa: ''Activisten hebben verzonnen dat het kaalkappen van bossen en wouden om deze te verbranden in industriële installaties bijdraagt aan ‘het klimaat’. Flora en fauna kreunen en steunen onder deze brute aanslag op de biodiversiteit terwijl de stijging van de zeespiegel geen centimeter wordt beïnvloed.'' Er bestaat wetenschappelijk geen twijfel over dat houtige biomassa onterecht als duurzaam en
CO2-reducerend beschouwd wordt. Biomassa is dus geen duurzame energie en verhoogt sterk de CO2-emissies.

Kernenergie

Voor de VVD is kernenergie onmisbaar om de klimaatdoelstellingen te halen. De VVD is voorstander van nieuwe kerncentrales om op de lange termijn een betrouwbare en CO2-neutrale energievoorziening te garanderen. Kernenergie kan op overheidssteun rekenen, waaronder financiering uit het Groeifonds.

Voor de periode na 2030 is kernenergie een serieuze optie voor het CDA. Samen met de energiesector ontwikkelen ze daarom nieuwe plannen voor tenminste twee extra kerncentrales.

D66 erkent dat kernenergie een zeer lage CO2-uitstoot heeft, maar ook maatschappelijke nadelen. Het is duur om energie op te wekken en het duurt zeker tien jaar om nieuwe centrales te bouwen. Daar komt bij dat er nog steeds geen goede oplossing is voor het kernafval dat duizenden jaren opgeslagen moet worden. Uit diverse recente studies blijkt bovendien dat kernenergie voor Nederland niet nodig is voor een schoon, betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem. Met het oog op de grote klimaat-uitdagingen waar D66 voor staat, houdt D66 desalniettemin een open vizier op ontwikkelingen in deze technologie. Het staat marktspelers vrij een vergunning aan te vragen voor een nieuwe kerncentrale, mits
ze verantwoordelijkheid nemen voor de ontmanteling en langdurige opslag van het kernafval. Nederland zal geen subsidie verlenen voor kerncentrales, garanties leveren voor de verkoopprijs van kernenergie of kernenergie voorrang geven op het net.

De PvdA wil geen nieuwe investeringen in kerncentrales en de kerncentrale Borssele zo snel mogelijk sluiten.

GroenLinks vindt kerncentrales geen optie voor het duurzaam opwekken van energie vanwege het afval en de gevaren.

De kerncentrale in Borssele kan, volgens de CU, langer openblijven om een bijdrage te leveren aan een stabiel elektriciteitssysteem tijdens de transitie. Vanwege het afvalprobleem (wat kernenergie per definitie een niet-duurzame optie maakt) en de zorg rond veiligheid kiest de partij ervoor de energietransitie in Nederland vorm te geven zonder exploitatie- of andersoortige subsidies op nieuwe kerncentrales.

De SP heeft in haar concept-verkiezingsprogramma niets opgenomen over kernenergie.

De SGP is voor verlenging van de levensduur van de kerncentrale in Borsele en staat open voor een nieuwe inherent veilige kerncentrale.

Kernenergie is een schone, betrouwbare en zeer veilige techniek volgens FvD. In Frankrijk wordt meer dan 70% van de elektriciteit door kernenergie opgewekt. In tegenstelling tot ‘renewables’ zoals zon, wind en biomassa is de energiedichtheid van kernenergie zeer groot en het ruimtegebruik zeer beperkt. Het enige wat nodig is, is een langdurige commitment van de Nederlandse overheid, zodat energiemaatschappijen de investering aandurven waar we 60 tot 80 jaar van profiteren.

De PVV wil nieuwe kerncentrales bouwen en investeren in de ontwikkeling van thorium.

Als het aan de PvdD ligt bouwt Nederland geen nieuwe kerncentrales en worden bestaande centrales zo snel mogelijk gesloten.

Niet bekend

Niet bekend

JA21 is voorstander van kernenergie en wil dat de vergunning voor de kerncentrale in Borssele wordt verlengd. JA21 wil inzetten op energievoorziening door middel van gesmoltenzoutreactoren (MSR) en het onderzoek daarvoor opschalen.

Terug naar boven

Circulaire Economie

Afval

De VVD pleit voor verduurzaming van onze economie door het bevorderen van hoogwaardige recycling,
hergebruik en langer productgebruik door onder andere meer experimenteerruimte in wet- en
regelgeving, vereenvoudigen van begrippen en regels omtrent afval en op Europees niveau
verdere eisen te stellen aan verpakkingen, materialen en producten.

Het CDA gaat door met de strijd tegen zwerfafval en de plastic soep in het open water.

D66 wil toe naar een situatie waarin afval wordt gezien als een grondstof. Als het aan D66 ligt gaat de afvalheffing omhoog voor bedrijven die veel afval produceren. De inkomsten hieruit worden gebruikt om meer afval te hergebruiken en minder te verbranden.

De PvdA wil het Rijksbrede programma circulaire economie, dat zich richt op de ontwikkeling van een circulaire economie vóór 2050, verder uitdiepen.
We stimuleren de afvalbranche te komen met nieuwe duurzame verdienmodellen met secundaire grondstoffen. Hierbij kijken we naar alle sectoren, zoals recyclen van textiel, hout, elektronische apparatuur, bouwafval, plastics, metaal, papier et cetera. We zetten in op hoogwaardige recycling.

GroenLinks wil dat de overheid in 2030 volledig circulair inkoopt en dat Nederlandse- en buitenlandse bedrijven die hun producten hier verkopen uiterlijk in 2050 circulair zijn. GroenLinks wil de afvalstoffenbelasting voor het storten en verbranden van afval verhogen.

De CU streeft naar een circulaire economie met zo weinig mogelijk afval. Er komt een laag BTW-tarief op aankopen bij kringloopwinkels.

De SP heeft in haar concept-verkiezingsprogramma niets opgenomen over afval.

De SGP wil de afvalstoffenregelgeving zo aanpassen dat het eenvoudiger wordt om waardevolle afvalstoffen niet meer als afval, maar als grondstof aan te merken.

Niet bekend

Niet bekend

Onze wegwerpmaatschappij leidt tot uitputting van natuurlijke hulpbronnen en vervuiling van zeeën en oceanen. De PvdD zet in op een circulaire economie waardoor het aantal afvalverbrandingscentrales zal afnemen.

DENK wil inzetten op de circulaire economie door het stimuleren van groene innovatie en het faciliteren van greentech clusters.

50PLUS wil de topkwaliteiten van Nederlandse vernieuwing en technologieën volledig gebruiken, zodat wij nog in deze eeuw op een moderne manier kunnen overschakelen naar een duurzame circulaire economie.

Niet bekend

Grondstoffen

De VVD wil op Europees niveau geleidelijk stoppen met het gebruik van niet-essentiële, gevaarlijke stoffen, zoals PFAS.

Het CDA wil voor vitale grondstoffen niet te afhankelijk worden van andere landen en op EU niveau werken aan een Protected by Europe strategie.

D66 wil in 2025 30 procent minder nieuwe grondstoffen gebruiken. Daarnaast ondersteunt D66 het grondstoffenkadaster. We pleiten in Europa voor een vast aandeel gerecycled materiaal, om de markt hiervoor te
ontwikkelen.

De PvdA wil de afvalbranche stimuleren om meer te recyclen. De overheid moet daarbij vooroplopen met het duurzaam, circulair en sociaal inkopen van diensten en producten.

Fabrikanten moeten van GroenLinks een grondstoffenbelasting betalen en verplicht worden een oplopend percentage gerecyclede materialen te gebruiken. Ook wil GroenLinks normen stellen voor het gebruik van circulaire bouwmaterialen.

DE CU zet in op maximale kwantiteit en kwaliteit van recycling. Bij de verbranding van de uiteindelijk niet-recyclebare afvalstromen zet de partij in op maximale energieterugwinning, op recycling van de overblijvende metalen en mineralen en waar mogelijk op CO2-afvang en hergebruik. Er komt een materialenpaspoort voor de bouw en infrasector om circulair gebruik van materiaal te stimuleren.

De SP wil bouwen aan een circulaire economie door het recyclen van grondstoffen te stimuleren.

De SGP wil het hergebruik van grondstoffen stimuleren. Gerecyclede producten zouden niet duurder moeten zijn dan ruwe. Dat kan anders door Europese productnormen en/of door grondstofheffing. Nederland zou hierbij het goede voorbeeld moeten geven volgens de SGP.

Niet bekend

Niet bekend

De PvdD zet in op een
circulaire economie, waarin we zo zuinig mogelijk
omspringen met grondstoffen en ze hergebruiken
en terugwinnen uit bestaande producten. De PvdD wil dat in 2030 het gebruik van grondstoffen is gehalveerd en alle grondstoffen worden hergebruikt. Daarnaast komt er een Grondstoffenwet met bindende verplichtingen.

Niet bekend

50PLUS wil dat waterschappen door wijziging van de Waterwet de ruimte krijgen om kerntaken uit te breiden richting commerciële activiteiten voor het opwekken van eigen energie, verkopen van overschot en grondstoffen
en dergelijke uit het rioolwater te halen en te verkopen.

Niet bekend

Kunststof/verpakkingen

De VVD wil op Europees niveau verdere eisen stellen aan verpakkingen.

Niet bekend

D66 wil een verplichte vermelding op de verpakking van producten waar het weggegooid moet worden.

De PvdA wil een verbod op wegwerpplastic, de verpakkingsbelasting opnieuw invoeren en statiegeld op blikjes

GroenLinks wil dat in 2030 alle plastic producten en verpakkingen voor 50 procent uit gerecycled plastic bestaan. Er komt statiegeld op blikjes en glazen wijnflessen zodat deze niet meer in de natuur terechtkomen.

De CU werkt toe naar een volledig verbod op het gebruik van wegwerpplastic wanneer er voor het gebruik alternatieven voorhanden zijn. In 2022 wil de partij statiegeld op blikjes introduceren en op glazen flesjes van minder dan 0,25 liter.

De SP wil een einde aan het gebruik van microplastic maken en er met een wet voor zorgen dat vervuilende industrieën het gebruik van plastic afbouwen. Daarnaast wil de SP statiegeld op blik en plastic flesjes invoeren.

De SGP wil het verbod op plastictasjes uitbreiden naar papieren en linnen tasjes en de partij wil statiegeld op kleine flesjes en blikjes gaan heffen.

Niet bekend

Niet bekend

De PvdD wil een verbod op wegwerpplastic. We dringen het gebruik van verpakkingsmateriaal drastisch terug. Waar nog wel plastic wordt gebruikt, moet dat gerecycled zijn.

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Terug naar boven

Mobiliteit

EV’s/LEV’s

De VVD wil een kilometerheffing voor emissieloze voertuigen.

Het CDA wil op termijn een hervorming van de autobelasting, zodat ook elektrische auto’s gaan bijdragen aan de aanleg en onderhoud van wegen en spoorwegen. Daarnaast wil het CDA dat de fiscale voordelen van elektrische auto’s versneld worden verminderd.

D66 wil (tweedehands) EV's aantrekkelijker maken voor particulieren, door een tijdelijke aankoopsubsidie en garanties op de batterijen van tweedehands EV's. Daarnaast pleit D66 voor investeringen in slimme laadpalen, waarbij EV's kunnen opladen wanneer de stroom goedkoop is en kunnen terugleveren wanneer er tekorten zijn.

Volgens de PvdA moet elektrisch rijden voor iedereen toegankelijk en betaalbaar worden. Daarnaast wil de PvdA in 2025 alleen nog nieuwverkoop van emissieloze voertuigen.

GroenLinks werkt aan een landelijk dekkend netwerk voor elektrisch rijden.

De CU wil in 2030 alleen nog nieuwverkoop van zero-emissie voertuigen en in 2025 mogen er alleen nog elektrische bromfietsen worden verkocht.  Verder wil de partij een landelijk dekkend netwerk van slimme laadpalen om het energienetwerk te ontlasten.

Niet bekend

De SGP wil het systeem veranderen waarin zware elektrische auto’s die meer energie per kilometer verbruiken dan de lichtgewichten, maar meer fiscaal voordelen krijgen. Daarnaast wil de partij de lagere parkeertarieven voor elektrische auto’s stoppen.

FvD wil stoppen met subsidie op elektrische auto’s.

De PVV vindt elektrische auto's onbetaalbaar en onzinnig.

De PvdD wil dat in 2030 alle nieuwe bestel- en vrachtauto's in Nederland elektrisch zijn.

Niet bekend

Niet bekend

JA21 ziet meer in hoogfrequente snelle (lightrail) spoorverbindingen die ook minder dichtbevolkte gebieden kunnen ontsluiten. Dit is volgens hen een beter alternatief dan het subsidiëren van elektrische auto’s, omdat het fileprobleem daarmee niet wordt opgelost.

Biobrandstoffen

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

De PvdA wil biomassa alleen duurzaam gebruiken, bijvoorbeeld als tweede en derde generatie brandstof.

GroenLinks wil een een verplichting voor vliegtuigen, schepen, vrachtwagens en landbouwmachines om schone brandstoffen bij te mengen, zoals synthetische kerosine, groene methanol en bio-LNG.

De CU wil het verplicht bijmengen van bio- en synthetische kerosine voor vliegtuigen in 2023 verplichten als dit op Europees niveau niet lukt.

Niet bekend

De SGP wil duurzame brandstoffen in de binnenvaart stimuleren.

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

JA21 wil stoppen met het subsidiëren van biobrandstoffen.

Scheepvaart/Luchtvaart

De VVD wil subsidieregelingen voor schonere motoren voor de binnenvaart. Daarnaast behouden duurzame binnenvaartschepen, als het aan de VVD ligt, het recht op korting voor havengelden. Varend ontgassen door binnenvaarttankschepen wordt verboden, waarbij ontgassen via ontgassingsinstallaties wordt gefaciliteerd. Ook wil de partij een Europese bijmengverplichting voor duurzame luchtvaartbrandstoffen, indien dit in EU-verband niet haalbaar is zet de partij in op nationale maatregelen.

Stillere, schonere en zuinigere vliegtuigen moeten een bijdrage leveren aan het terugdringen van de overlast voor de directe omgeving. Ook wil het CDA in Europa afspraken maken over de verdere verduurzaming van de luchtvaart en de scheepvaart, bijvoorbeeld over het gebruik van walstroom tijdens het verblijf in haven.

D66 pleit voor een wereldwijde minimum accijns op brandstoffen voor de scheep- en luchtvaart. Zo lang dat er niet is, moet er tussen landen binnen de EU een accijns worden ingevoerd ter hoogte van de milieu- en klimaatschade. Voor schonere scheepsmotoren voor binnenvaartschepen moet er een subsidie komen.

De PvdA wil een kerosinebelasting instellen om de CO2-uitstoot in de lucht- en scheepvaart te verminderen.

GroenLinks wil met een Nederlandse tickettax vliegers ontmoedigen. Daarnaast wil GroenLinks in Europa accijns heffen op kerosine en btw op een vliegticket. GroenLinks investeert in walstroom en elektrische binnenvaart. Zeevaart moet voldoen aan de doelstellingen van Parijs, aldus GroenLinks.

De binnenvaart en andere scheepvaart moeten volgens de CU schoner en zuiniger worden. Samen met gemeentes wil de partij onderzoeken of kortingen op havengelden, fiscale prikkels en het goedkoop aanbieden van walstroom helpen de zee-, cruise- en pleziervaart sneller te vergroenen. Ook de luchtvaart moet schoner worden, dit wil de CU bereiken met onder andere een CO2-prijs voor de luchtvaart, invoering van een kerosineaccijns en btw op vliegtickets.

De SP wil mensen die veel vliegen meer laten betalen voor de CO2-uitstoot. Daarnaast wil de SP vervuilende en lawaaierige vliegtuigen weren.

De SGP wil de kleine binnenvaart en de verduurzaming van de binnenvaartvloot stimuleren. Om het aantal vliegbewegingen omlaag te brengen, moet de nationale vliegbelasting omhoog zolang serieuze internationale afspraken over vliegheffingen achterwege blijven.

FvD wil een nieuwe luchthaven in de Noordzee aanleggen, en geen belastingen op vliegreizen.

De PVV wil geen vliegtaks.

De PvdD wil de dat scheep- en luchtvaart niet langer worden uitgezonderd van het behalen van klimaatdoelen.

Alternatieve vervoersmogelijkheden moeten volgens DENK beter worden ontwikkeld, zoals snelle treinlijnen tussen Europese landen en steden, als een redelijk alternatief voor het vliegverkeer.

Niet bekend

Voor de groei van het containervervoer via binnenvaart is JA21 voorstander van een verdere optimalisatie van de gehele keten van overslag en transport.

Verkeersveiligheid/Mobiliteit algemeen

De VVD wil het strategisch plan verkeersveiligheid uitvoeren om het aantal verkeersslachtoffers verder te verminderen.

Het CDA wil een strengere handhaving op hufterig verkeersgedrag en onveilige knelpunten waar veel ongelukken gebeuren aanpakken.

D66 wil de maximumsnelheid op N-wegen binnen de bebouwde kom  terugbrengen naar 70 km per uur, voor een betere verkeersveiligheid. Autobelastingen worden verschoven van bpm en accijnzen naar een kilometerheffing. De vrachtwagenheffing blijft tot 2030 gehandhaafd, opbrengsten worden teruggesluisd naar de transportsector.

Het motto van de PvdA is: de vervuiler betaalt. Dit principe geldt ook bij mobiliteit. Verder moet de verkeersveiligheid rondom scholen en in wijken worden verbeterd.

GroenLinks wil dat rekeningrijden de huidige motorrijtuigenbelasting vervangt. Daarnaast wordt binnen 10 jaar de verkoop van nieuwe fossiele auto's verboden als het aan GroenLinks ligt.

De CU zet zich in voor het tegengaan van ongelukken met kwetsbare verkeersdeelnemers. Overtredingen binnen de bebouwde kom worden harder aangepakt, stelselmatige overtreders worden strenger gestraft.

De SP wil dat alle regio’s weer bereikbaar worden met het OV. De NS en ProRail worden samengevoegd tot één publiek spoorbedrijf, die zijn winst dient te investeren in nieuwe en schone treinen. Daarnaast wil de SP een betere treinverbindingen vanuit Nederland met de grote Europese steden.

De SGP wil meer focus op verkeersveiligheid en regionale bereikbaarheid. Er moet een bereikbaarheidsfonds komen en meer geld naar verkeersveiligheid gaan binnen het mobiliteitsfonds.

FvD wil de maximumsnelheid terug naar 130 km/h en waar verantwoord hoger, naar Duits model.

De PVV wil de maximale snelheid naar 140 km/u brengen.

De PvdD wil dat woon-werkverkeer met de auto wordt teruggedrongen en dat flex- en thuiswerken wordt gestimuleerd. Daarnaast wordt de maximum snelheid op autosnelwegen overdag en ’s nachts 100 km per uur en op ringwegen maximaal 70 km per uur.

DENK wil per direct weer 130 km/u invoeren als maximumsnelheid in Nederland.

Niet bekend

JA21 wil extra investeren in separate fietspaden en snelfietsroutes voor onder andere scooters en elektrische fietsen en ongelijkvloerse spoorwegkruisingen. JA21 wil de maximumsnelheid op snelwegen terug naar 130 km/u.

Terug naar boven

Landbouw

Bedrijfsvoering

VVD wil financiële ondersteuning van boeren wanneer zij investeren in innovatieve systemen of technieken om emissies terug te dringen. Ook wil VVD de positie van boeren versterken tegenover supermarkt.

Het CDA wil voor iedere boer de ruimte voor maatwerk laten. De overheid handhaaft op de uitkomst en hoeft zich minder met de bedrijfsvoering op het erf te bemoeien. Ze willen ook de modernisering en innovatie van de veehouderij voortzetten door via stalaanpassingen emissies verder te beperken. Ze willen zich inzetten voor een betere en eerlijke prijs voor de boer. Hiervoor willen ze een voedselscheidsrechter als marktmeester tussen boeren, groothandel en consumenten

D66 wil dat het aantal kippen en varkens in Nederland halveert en het aantal koeien substantieel afneemt. Ook willen ze zorgen voor duurzaamheidsvoorwaarden in de voedingsindustrie en supermarkten, zodat het gehele assortiment milieu- en diervriendelijk wordt, inclusief een eerlijke prijs voor boeren.

De PvdA geeft steun aan boeren die overstappen op duurzame landbouw, zoals precisielandbouw. Ze willen een eerlijke opbrengst voor de boer.

GroenLinks wil financiële ondersteuning voor boeren die omschakelen naar natuurinclusieve landbouw en die hun veestapel inkrimpen. Boeren moeten een vergoeding krijgen voor hun diensten in landschaps-, natuur- en waterbeheer. Verkoop van voedsel onder de kostprijs wordt verboden. nieuwbouw van megastallen wordt verboden. Boeren verdienen eerlijke prijzen voor hun producten. GroenLinks wil het mededingingsbeleid aanpassen dat coöperaties en andere samenwerkingsverbanden meer marktmacht krijgen ten opzichte van de voedselverwerkers en supermarktketens.

De ChristenUnie kiest voor kringlooplandbouw en dat boeren een eerlijke en duurzame boterham kunnen verdienen. Boeren die een bedrijf willen overnemen krijgen een tegemoetkoming in de kosten als ze vergroeningsmaatregelen nemen, in de vorm van een startpremie (percentage van de overnamekosten) en een garantieregeling voor een voordelige lening. CU wil in de komende 10-15 jaar naar een volledig grondgebonden melkveehouderij toe. Er moet een eerlijke verdeling van winst in de keten komen.

De SP wil stoppen met de bio-industrie. Verder wil de SP duurzame boeren verzekeren van inkomen.

De SGP vindt dat het Rijk moet investeren in praktijkonderzoek naar weerbare teeltsystemen en toepassing van functionele agrobiodiversiteit. Verder vindt de SGP een verbod op megastallen niet nodig. Fiscale voordelen voor land- en tuinbouwbedrijven, zoals de landbouwvrijstelling en een lagere energie- en omzetbelasting, dienen te blijven.

FvD wil steun voor boeren die op hun land de natuur de ruimte geven.

De PVV wil alle overbodige regelgeving schrappen. De partij is wel  voor een gecontroleerde afbouw van de bio-industrie op de lange termijn.

Landbouwgronden worden omgevormd tot natuurgebieden, zodat de biodiversiteit kan herstellen en de uitstoot van broeikasgassen substantieel afneemt. Eigenaars worden gecompenseerd voor de verandering van de bestemming van de grond.

Niet bekend

Niet bekend

JA21 wil dat de overheid agrariërs tegemoedkomt in de kosten door middel van doordachte regelgeving met oog voor eenvoudige uitvoerbaarheid en beheersbare kosten, bijvoorbeeld ten aanzien van fosfaat, maakt het verschil tussen winst of verlies.

Mestbeleid

De VVD wil de mestwetgeving aanpassen, zodat innovaties meer ruimte krijgen om bijvoorbeeld mest te verdunnen en zo de stikstofemissie te verlagen.

Toelatingsprocedures voor duurzame alternatieven voor bemesting en gewasbescherming moeten vereenvoudigd en verkort worden.

D66 wil dat bij nieuwbouw en verbouwingen van stallen emissiearme vloeren de norm worden, hierdoor kunnen dikke en dunne mest gescheiden worden opgevangen. Daarnaast wil D66 per 2030 een verbod op rotte drijfmest. Op Europees niveau wil D66 de knellende Europese mestwetgeving afschaffen.

De PvdA wil minder veevoer importeren om het mestoverschot tegen te gaan.

GroenLinks ontmoedigt het gebruik van krachtvoer uit het buitenland en we maken de export van mest onmogelijk.

De CU stelt dat de intensieve niet-grondgebonden veehouderij, bijvoorbeeld met varkens en pluimvee, een structureel mestoverschot heeft en zal op termijn kleiner zal moeten worden. Verder streeft de partij ernaar het gebruik van kunstmest in de akkerbouw te vervangen door groenbemesters, dierlijke mest en reststromen als maaisel.

Niet bekend

De SGP vindt dat in het mestbeleid  gekozen moet worden voor twee sporen: boeren kunnen kiezen voor óf eenvoudige regels en begrensde bemestingsruimte, óf voor maatwerk op basis van lokale waterkwaliteit- en bodemmetingen, een certificeringssysteem en opbrengstafhankelijke bemesting.

Niet bekend

Niet bekend

Het gebruik van intensieve bemesting van landbouwgrond wordt gestopt.

DENK wil verregaande maatregelen om de dierdichtheid en intensiviteit van de landbouw terug te dringen, om zo het stikstofprobleem op te lossen en kleinschaligere landbouw te bewerkstelligen.

Gebruik van kunstmest en gif in de landbouw moet sterk verminderd worden.

JA21 wil dat ongebonden veehouders met minder strenge mestwetgeving en regelgeving te maken te krijgen dan niet grondgebonden veehouders.

Natuurbeleid

De VVD wil een herijking van de Natura 2000-gebieden waarbij ze kritisch kijken naar de regels en soorten die niet voortvloeien uit EU-regels of door Nederland zelf zijn toegevoegd. VVD wil Europese richtlijnen niet strenger invoeren dan de EU voorschrijft. Ook willen ze een balans tussen de belangen van economie en natuur. Nieuwe hectares bos worden binnen natuurnetwerken aangeplant.

De doelstelling om 30% van het land- en wateroppervlak als beschermd natuurgebied aan te merken is in Nederland land niet haalbaar volgens het CDA. Daarom moet er actief en constructief worden bijgedragen aan de vormgeving om de haalbaarheid en betaalbaarheid van de maatregelen te beschermen. Dat geldt ook voor de herijking van het bestaande Natura2000 beleid.

D66 wil een grootschalige pilot om robuuste teeltmethoden te ontwikkelen vanuit ecologisch efficiënte methoden. Daarnaast zegt D66 tot 2025 50.000 hectare extra beschermde natuur en 160.000 hectare tot 2040 te willen creëren. Dat is een derde meer natuur dan we nu hebben. Natuurgebieden worden uitgebreid en verbonden.

De PvdA wil een Europese bossenwet en wil meer investeren in de ecologische structuur om natuurgebieden te verbinden en uit te breiden. De ambitie is 50.000 extra hectare in 2027.

GroenLinks wil 100.000 hectare aan nieuwe natuur en 17 miljoen bomen planten. Daarnnaast zet GroenLinks zich in voor en groenere woonomgeving door nieuwe normen voor aanleg van groen bij woningbouw.  Het waterpeil in veenweidegebieden wordt verhoogd.

Volgens de CU is er goed natuurbeleid nodig waarbij er wordt gewerkt aan vier grote uitdagingen: versnippering, verzuring, vermesting en verdroging en moet er structureel meer geld naar natuurherstel. De CU vindt verder dat de Natura2000 gebieden, het Nationaal Natuurnetwerk en de ecologische verbindingen ertussen cruciaal zijn voor een robuuste natuur in Nederland en voor 2030 gerealiseerd moeten worden. Ook willen ze een structurele plus op de begroting voor natuur.

De SP wil aantasting van de natuur door bebouwing en versnippering tegengaan en natuurgebieden met elkaar verbinden. Met het nationale bomenplan wil de SP voor elke Nederlander een boom planten.

De SGP wil dat provincies een centrale positie hebben  bij de uitvoering van het natuurbeleid. Daarnaast moet er meer geld naar agrarisch natuurbeheer.

FvD wil ondersteuning van private inspanningen op gebied van natuurbehoud.

De PVV is van mening de natuur er de afgelopen jaren vooral op vooruit is gegaan. Regelgeving is daarom niet nodig.

Er komt meer natuur en versnipperde natuurgebieden worden weer met elkaar verbonden, zodat er ruimte ontstaat voor natuurontwikkeling. Natuurbeleid wordt weer de eerste taak en verantwoordelijkheid van het Rijk in plaats van die van provincies, inclusief resultaatsverplichting voor natuurherstel, met concrete en afrekenbare termijnen en doelstellingen.

DENK wil een versterking van hoogwaardige natuurgebieden en een realistische afweging van natuurgebieden in het licht van  andere ruimteclaims.

Wijken moeten vergroenen door extra bomen en beplanting die vogels en vlinders aantrekken.

Natuur wordt volgens JA21 steeds verder aangetast door pressiegroepen met deelbelangen. Een van de oorzaken daarvan is in de visie van JA21 dat het Nederlandse landschap niet meer integraal wordt bekeken, maar is verkaveld in ‘natuur’ en ‘landbouw’. En dat terwijl het landschap bestaat uit beide categorieën. Een integrale visie op landschap is daarom noodzakelijk.

Verduurzaming landbouw/uitstoot stoffen

Vermindering van schadelijke emissies voor de omgeving en natuur als gevolg van veeteelt. Inkrimping van de veestapel is voor VVD niet het doel, dus we voorkomen inkrimping via de achterdeur, bijvoorbeeld door een generieke inperking van fosfaat- of dierenrechten. VVD wil nadrukkelijk inzetten op kweekvlees.

Boeren die vrijwillig stoppen met het uitstoten van stikstof moeten worden gecompenseerd. Het CDA is tegen gedwongen onteigening en wil de bestaande budgetten voor uitkoopregelingen ook openstellen voor verduurzaming van de stallen en productiemethoden, als daarmee voor hetzelfde geld betere resultaten kunnen worden geboekt.

D66 pleit voor het hergebruik van grondstoffen en het samenwerken met de natuur. Op die manier kan er volgens D66 verduurzaming van de landbouw plaatsvinden. D66 wil een prijs zetten op de landbouwuitstoot van broeikas- en stikstofgassen. Idealiter zou ook de landbouwsector meedoen bij de CO2- beprijzing: belonen van het vasthouden van CO2 en betalen voor de uitstoot van CO2. D66 wil het dat aantal kippen en varkens in Nederland halveert en het aantal koeien substantieel afneemt.

De PvdA wil subsidies voor diervriendelijke en klimaatneutrale landbouw. Ze willen geen subsidies voor intensieve veehouderij en dieronvriendelijke ontwikkelingen zoals luchtwassers.

GroenLinks wil 25 procent biologische landbouw in Nederland in 2030 en stoppen met bio-industrie. Gebruik van glyfosaat moet stoppen en gebruik van schadelijke bestrijdingsmiddelen wordt uitgefaseerd. Ook willen ze inzetten op duurzame innovatie en spreken ook over o.a. kweekvlees een zaadveredeling.

Zonne- en windenergie krijgen als het aan de CU ligt een plek in het businessmodel op het boerenerf. Ook komt er ruimte om te experimenteren met emissie-reducerende technieken. Veehouders krijgen de ruimte voor innovatieve bronmaatregelen en schone productietechnieken. Verder wil de partij CO2 opslag in de bodem financieel belonen. CU vind dat er rond de eiwittransitie betere samenwerking nodig is. Er worden verplichtende afspraken gemaakt om chemische gewasbeschermingsmiddelen te verminderen.

De SP wil boeren steunen die diervriendelijk en duurzaam produceren. Verder wil de SP regionale productie en het gebruik van biologische bestrijdingsmiddelen stimuleren. Een stevige beperking van de veestapel is nodig om verdere milieu­ en klimaatschade tegen te gaan.

De SGP wil meer samenwerking tussen bedrijven, onderzoekers, het onderwijs en de overheid om kringlooplandbouw te kunnen organiseren. SGP wil een omschakelfonds voor verdere verduurzaming van de land- en tuinbouw

Niet bekend

De PVV is voor een gecontroleerde afbouw van de bio-industrie op de lange termijn.

Diverse, natuurinclusieve land- en tuinbouw wordt de norm, zoals biologisch, permacultuur, agroforestry en regeneratieve en agro-ecologische systemen. Het aantal dieren in de veehouderij krimpt met minstens 75%.

DENK wil verregaande maatregelen om de dierdichtheid en intensiviteit van de landbouw terug te dringen, om zo het stikstofprobleem op te lossen en kleinschaligere landbouw te bewerkstelligen door middel van kringlooplandbouwmethode.

Niet bekend

Niet bekend

Dierenwelzijn

VVD wil dat er hogere straffen komen voor dierenmishandeling en een levenslang verbod op het houden van dieren voor recidivisten. Ook willen ze ingrijpen als bedrijven in de vleesverwerkende industrie zich niet aan de dierenwelzijnsregels houden. Ook komt er camerabewaking en willen ze een periodieke elektrakeuring om stalbranden te voorkomen.

Niet bekend

De standaard van het houden van dieren gaat omhoog.  D66 wil een positieve definitie van dierenwelzijn hanteren. Ook willen ze de regelgeving omtrent brandveiligheid in stallen aanpassen. Capaciteit voor dierenpolitie wordt uitgebreid. NVWA wordt versterkt door aantal inspecteurs te verhogen. Veetransport in de EU wordt beperkt tot maximaal 4 uur.

PvdA wil meer geld voor de welzijnsteams van de NVWA. Zij handhaven strenger en consequenter op overtredingen van welzijnswetgeving. Een dierhouder die meer dan tweemaal een ernstige overtreding begaat, krijgt een levenslang houdverbod. Ze zijn tegen het couperen van biggenstaarten en voor verplicht cameratoezicht in slachthuizen.

Transport van levende dieren mag niet langer dan 4 uur. Weidegang wordt verplicht. In 2025 mag alleen nog vlees met minimaal 1 ster van het Beter Leven Keurerk worden verkocht.

Belemmeringen voor weidegang worden weggenomen. De taken van toezicht en keuring worden bij het slachtproces door de NVWA gescheiden. De maximale duur van transport wordt 8 uur.

SP wil stoppen met bio-industrie. Een stevige beperking van de veestapel is nodig. Weidegang wordt verplicht.

De overheid moet ondernemers ondersteunen bij het brandveiliger maken van hun stallen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) moet voldoende capaciteit krijgen om onder meer mest- en vleesfraude op te sporen.

FvD wil een NVWA met meer slagkracht. Er moeten minder managers zijn en meer handhavers. Ook willen ze strenger straffen voor mishandeling van dieren.

PVV wil de capaciteit van de dierenpolitie uitbreiden en ze vinden dat dierenmishandeling gestraft moet worden met bijv. gevangenisstraf of levenslang houdverbod. Ze willen dierenrechten opnemen in de grondwet.

PvdD wil een nieuw ministerie: Volksgezondheid, Sport en Dierenwelzijn. Er komen wettelijke regels die brandveiligheid van stallen waarborgen. De beezem gaat door de NVWA. Het falende management en NVWA-medewerkers die niet willen handhaven gaan eruit. De rechten van dieren worden opgenomen in de grondwet.

Niet bekend

50PLUS wil dat dierenleed wordt bestreden en dat dierenmishandeling zwaarder wordt bestraft.

Regelgeving die een verbetering in dierenwelzijn of milieuvriendelijke innovatie tegenhoudt, dient wat JA21 betreft te worden aangepast. Verder wil JA21 meer controle op dierenwelzijn gecombineerd met zware sancties bij gebleken overtredingen van regelgeving.

Stikstof

Verminderen van de uitstoot van stikstof in de landbouw door middel van innovatieve technieken zoals precisielandbouw en emissiearme stalsystemen.

De doelmaatregelen voor de lange termijn bepalen de milieugebruiksruimte voor de landbouw, inclusief de eerder gestelde limieten op fosfaat en stikstof-emissies. Het CDA stimuleert de sector om zelf met plannen te komen om deze doelen te realiseren. Boeren die vrijwillig stoppen worden gecompenseerd, maar zijn tegen gedwongen onteigening.

D66 wil een prijs zetten op de landbouwuitstoot van stikstofgassen. Daarnaast wijzigt D66 het systeem van verhandelbare stikstofrechten, door in een nieuw systeem de overheid de rechten uit te laten geven op basis van inhoudelijke criteria.

De PvdA wil de stikstofemissie in 2030 met 50% gereduceerd hebben. Hiervoor moet de veestapel inkrimpen en omslag naar natuur-inclusieve kringlooplandbouw plaatsvinden. Dit wordt betaald uit een transitiefonds.

GroenLinks wil een heffing op broeikasgassen en stikstof in de landbouw. In 2030 dertig moet stikstofuitstoot met 50% zijn teruggedrongen.

De CU vindt een verlaging van 26% van de stikstofemissies een cruciale eerste stap, maar het terugdringen van emissies kan en moet nog ambitieuzer voor het herstel van biodiversiteit. Uitgangspunt is dat alle grote uitstotende sectoren (landbouw, verkeer en industrie) hier een bijdrage aan leveren.

Er komt een apart programma om stikstofuitstoot te bestrijden, zodat we woningen kunnen blijven bouwen, gebaseerd op het weghalen van stikstof­ bronnen en uitbreiden van de natuur.

De SGP vindt dat sanering van bedrijven relatief duur is en minder op brengt, daarom moet er meer geld uit het budget worden besteed aan (innovatieve) emissiereductie op het boerenerf.

Er is geen stikstofprobleem volgens FvD, maar een boekhoudkundig probleem. FVD wil de stikstofnorm naar Duits model invullen.

De PVV vindt dat de stikstofcrisis geen crisis was. Daarom gaan de belemmerende regels rond stikstof van tafel.

In 2030 is de uitstoot van stikstof (ammoniak en stikstofoxiden) landelijk 50% lager dan in 2020. Deze afrekenbare doelstellingen worden wettelijk vastgelegd.

In 2030 is de uitstoot van stikstof (ammoniak en stikstofoxiden) landelijk 50% lager dan in 2020. Deze afrekenbare doelstellingen worden wettelijk vastgelegd.

Niet bekend

Door het stikstofdossier, het klimaatakkoord en ambities op het vlak van biodiversiteit staan sommige agrarische verdienmodellen onder druk. Agrarische ondernemers willen volgens JA21 graag innoveren, maar dat vergt tijd, inzicht, financiering en begeleiding. Op het stikstofdossier wil JA21 een beleid waarin alle relevante belangen evenwichtig worden afgewogen.

Terug naar boven

Energie-infra

Elektriciteitsnet

Niet bekend

Niet bekend

D66 wil dubbele investeringen in het elektriciteits- en gasnetwerken zo veel mogelijk voorkomen. Investeringen in het stroomnet worden naar voren gehaald. Netbeheerders kunnen een flexibel nettaraief hanteren.

De PvdA wil dat groene stroom gaat lonen door een hogere belasting voor grootgebruikers en een korting op groene stroom voor huishoudens.

GroenLinks wil investeren in meer capaciteit van het elektriciteitsnet. Op Europees niveau wordt ingezet op een Europees "supernet" dat schommelingen in het aanbod van groene energie kan opvangen.

De ChristenUnie investeert 15 mld in  isolatie en een duurzame warmtevoorziening, een robuust elektriciteitsnetwerk en laadinfrastructuur, buffercapaciteit voor grootschalige elektriciteitsopslag en  CCS-infrastructuur voor opslag broeikasgassen op zee. Door financiële prikkels voor opslag achter de voordeur wil de partij bijdragen aan lagere benodigde investeringen in netcapaciteit.

De SP wil publieke energiebedrijven opzetten en initiatieven ondersteunen van mensen die zélf een energiecoöperatie willen starten.

De SGP vindt dat infrastructuur de halsslagader van de energievoorziening is, het bepaalt de mogelijkheden voor verduurzaming. Daarom wil de SGP dat er een Meerjarenprogramma Infrastructuur Klimaat en Energie komt in samenwerking met netbeheerders en het bedrijfsleven.

Niet bekend

Niet bekend

Leveranciers van zonne- en windstroom krijgen voorrang op het elektriciteitsnet.

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Gasnet

De VVD zet in op het zoveel mogelijk behouden van het bestaande gasnetwerk als de energievoorziening in wijken verandert, omdat het met aanpassingen in de toekomst mogelijk waterstof of groen gas kan transporteren.

Als gemeenten de regierol krijgen in het verduurzamen van wijken, mogen zij kiezen voor behoud en aanleg van gasnetten in de gemeente, zolang dit past in de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Een verbod is dan niet nodig volgens het CDA.

D66 wil dubbele investeringen in het elektriciteits- en gasnetwerken zo veel mogelijk voorkomen.

De PvdA wil geen gaswinning op de Waddenzee en de afhankelijkheid van aardgas.

GroenLinks wil oude gasleidingen gebruiken voor transport van waterstof.

Niet bekend

De SP heeft in haar concept-verkiezingsprogramma niets opgenomen over het gasnet.

Niet bekend

FvD wil stoppen met ‘van-het-gas-af’.

De PVV wil stoppen met ‘van-het-gas-af’ gaan. De afschaffing van de aansluitplicht draait de partij terug, waardoor nieuwbouwwoningen weer een gasaansluiting kunnen krijgen.

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Energie-opslag  (accu’s, batterijen, waterstof)

Als kernenergie de constante bron vormt voor het elektriciteitsnetwerk, kunnen we met de wisselende opbrengsten van energie uit wind en zon in Nederland zelf onze duurzame ‘oranje waterstof’ produceren.

Niet bekend

D66 wil dat energieopslagsystemen worden vrijgesteld van energiebelasting.

Niet bekend

GroenLinks acht waterstof hard nodig voor de opslag van duurzame energie

De CU stelt dat, met een toenemend aandeel duurzame energie regie nodig is op de benodigde opslagcapaciteit in een stabiel elektriciteitssysteem. Onderdeel hiervan is de koppeling van grootschalige hernieuwbare opwek aan de grootschalige industriële energievraag. Daarnaast moeten vraag en aanbod goed op elkaar worden afgestemd, bijvoorbeeld door de inzet van slimme apparaten en het elektrische wagenpark.

Niet bekend

De SGP wil door middel van financiële prikkels de vraag en aanbod van stroom op elkaar afstemmen en opslag stimuleren. Daarnaast wil de partij de dubbele energiebelasting bij opslag afschaffen.

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Warmtenet

De VVD wil een substantiële uitbreiding van het aandeel duurzame energie, zoals geothermie. Daarnaast wil de VVD een verlaging van de prijs van energie uit warmtenetten door deze voor bepaalde tijd te vergunnen via een aanbesteding.

Het CDA zet in op nieuwe energiebronnen voor warmtenetten.

D66 wil het monopolie van warmtebedrijven doorbreken door transparantie te geven over de aanbesteding  en de kostprijzen. Mensen moeten zelf kunnen kiezen of ze een aansluiting op het warmtenet willen. Op warmtenetten wil D66 geen afsluitboete.

De PvdA wil een heffing op het lozen van restwarmte zodat deze ingezet kan worden in warmtenetten.

Gemeenten krijgen meer financiële en juridische mogelijkheden voor de wijkgerichte aanpak. Warmte moet worden opgewekt door elektriciteit, geothermie, aquathermie en restwarmte, als dit verduurzaming van de industrie niet in de weg staat.

De ChristenUnie wil de potentie van geo- en aquathermie benutten. Lage en midden-temperatuur warmtenetten hebben meerwaarde voor de verwarming van woonwijken. De ontwikkeling van warmtenetten vraagt echter duidelijke afspraken over de rol van betrokken publieke en private partijen, over een (gelijk) speelveld voor warmteleveranciers en transparantie. De partij wil ruimte voor publieke investeringen in warmtenetten en ziet een belangrijke rol voor de publieke netwerkbedrijven. Ook wil de CU ruimte voor participatie vanuit de buurt en voor coöperatieve modellen van warmtenetten.

De SP heeft in haar concept-verkiezingsprogramma niets opgenomen over het warmtenet.

De SGP wil meer inzet op de ontwikkeling en uitrol van lage temperatuur warmtenetten met minder energieverlies. Verder vindt de SGP dat er  boekhoudregels opgesteld moeten worden om ervoor te zorgen dat we meer inzicht krijgen in de kostenopbouw van de warmtevoorziening.

Niet bekend

Niet bekend

We gebruiken duurzame lage-temperatuur bronnen om woningen en andere gebouwen te verwarmen. Er wordt niet geïnvesteerd in warmtenetten vanuit de fossiele industrie, bijvoorbeeld vanuit raffinaderijen en afvalverbrandingsinstallaties.

DENK wil alternatieve vormen van energievoorziening, zoals warmte, betaalbaarder maken.

Niet bekend

Niet bekend

Groen gas

VVD wil een oortzetting van subsidieregelingen om groen gas uit mest op te wekken, bijvoorbeeld via vergisting.

Het CDA wil een stimuleringsprogramma voor hybride cv-ketels voor de verwarming van woningen. Het CDA stimuleert de productie van groen gas.

D66 ziet dat de energiebronnen van de toekomst voor Nederland vooral bestaan uit zonne- en windenergie, aangevuld met groen gas.

Niet bekend

Niet bekend

Nu de winning van Gronings gas afgebouwd wordt, gaat de CU onderzoeken hoe de nog goede bestaande infrastructuur gebruikt kan worden voor het transport van hernieuwbare gassen.

De SP heeft in haar concept-verkiezingsprogramma niets opgenomen over groen gas.

De SGP vindt dat netbeheerders de ruimte moeten krijgen om te experimenteren met alternatieve gassen zoals groen gas.

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Waterstof

Alternatieve duurzame technologieën, zoals waterstof, komen in aanmerking voor de stimuleringsregeling voor duurzame energietransitie (SDE++).

Het CDA zet in op nieuwe energiebronnen zoals waterstof.

D66 wil investeren in projecten die groene waterstof opwekken. Daarnaast wil D66 dat Groningen het Europees kenniscentrum voor waterstof wordt en Nederlandse havens de spil worden van de bevoorrading van waterstof aan West-Europa. waterstof wordt gekoppeld aan wind op zee. Onrendabele draaiuren van elektrolysers worden meer gesubsidieerd.

De PvdA wil groen waterstof stimuleren en bestaande gasinfrastructuur daarvoor aanpassen.

GroenLinks wil investeren in kennis, innovatie en infrastructuur en bedrijven stimuleren te elektrificeren en over te stappen van fossiel naar groene waterstof. Waterstof moet met name ingezet worden in de industrie en zwaar transport. Ook heeft waterstof een rol in transport en opslag van duurzame energie.

De CU zet in op industriële elektrificatie en groene waterstof voor hoge temperatuur warmte. Er komt een routekaart naar grootschalige elektrificatie van de Nederlandse industrie, waarbij de partij de balans wil zoeken tussen grootschalige opwek van duurzame elektriciteit en de energievraag van de grote industriële clusters.

De SP wil meer ruimte bieden voor alternatieve energiedrager, waaronder waterstof.

De SGP vindt dat de overheid proefprojecten met onder meer elektrolyse en een waterstofmolen moet steunen en mee moet investeren in waterstofinfrastructuur voor de industrie. Verder wil de SGP de aanleg van waterstof-tankstations faciliteren.

Niet bekend

Niet bekend

We stimuleren onderzoek en ontwikkeling van groene waterstof afkomstig van wind- en zonne-energie voor opslag.

Niet bekend

Niet bekend

Goedkope en betrouwbare kernenergie kan op lange termijn ook via waterstof synthetische alternatieven produceren voor diesel en kerosine en voor industriële grondstoffen. Daarnaast kan de elektrictiet van kerncentrales worden gebruikt voor het produceren van waterstof.

Terug naar boven

Gebouwde omgeving

Energiebesparing/verduurzaming Huishoudens

Verduurzaming moet volgens de VVD woonlasten neutraal zijn. De VVD wil verduurzaming van de eigen woning hierom fiscaal aftrekbaar maken via het eigenwoningforfait, zodat de overheid duurzame investeringen die de woningwaarde verhogen niet beboet met een hogere belastingaanslag. Verder wil de VVD woningeigenaren niet verplichten labelspringen te maken.

Het CDA wil de regelingen die investeringen in isolatie, verduurzaming of energiebesparing in eigen huis verruimen. Verhuurders die hardnekkig nalatig zijn in het verduurzamen of isoleren van hun woningen, worden gekort op de huur die zij voor een onzuinige huurwoning mogen rekenen.

D66 wil dat huizen beter worden geisoleerd. De huishoudens die dat het meest nodig hebben, moeten het eerst profiteren van een lagere energierekening door betere isolatie. Eisen voor energie-efficiëntie van kantoorgebouwen worden strenger. Investeringsregelingen voor isolatie, verduurzaming en energiebesparing worden verruimd.

De PvdA wil een korting op groene stroom voor huishoudens. De PvdA wil verder een fiscale stimulans voor verduurzaming geven aan woningcorporaties middels de verhuurderheffing. De overheid neemt een leidende rol in verduurzaming, onder meer in de financiering hiervan.

Zonnepanelen en groene daken moeten van GroenLinks op de lijst verplichte energiebesparende maatregelen voor eigenaren van grote gebouwen. Het moet door subsidies en goedkope leningen aantrekkelijker worden voor woningeigenaren om een warmtepomp aan te schaffen en te isoleren. verhuurders moeten verplicht investeren in het verhogen van het energielabel.

Er komt een ontwikkelfonds om energiecoöperaties te ondersteunen.  De ChristenUnie wil hiernaast nationale isolatiebrigades oprichten.

Door woningen beter te isoleren, zonnepanelen te plaatsen en publieke energiebedrijven op te richten wil de SP energie maken die schoon, betaalbaar en van de burger is. De verhuurdersheffing en winstbelasting voor woningcorporaties worden afgeschaft t.b.v. verduurzaming en woningbouw.

De SGP wil kansen geven voor het isoleren van huizen, onder meer door het mogelijk maken van gebouwgebonden financiering.

De overheid moet volgens de FvD niet inzetten op "van het gas af".

De PVV vindt dat het klimaatbeleid huishouden de financiële afgrond in stort.

Uiterlijk 2030 gebruiken huishoudens en kantoren 65% minder energie. Woningen worden goed geïsoleerd, met behulp van verruimde subsidies, wat leidt tot vrijwel een halvering van de warmtevraag. Nieuwbouw is minstens energieneutraal.

DENK wil alternatieve vormen van energievoorziening voor huizen betaalbaar maken.

Niet bekend

Veel huishoudens krijgen binnenkort te maken met het verplicht gasloos maken van de woning. Dat kost per woning 15.000 tot meer dan 100.000 euro. JA21 wil stoppen met het gedwongen CO2-vrij maken van alle bestaande woningen en gebouwen.

Warmtetransitie

Verlaging van de prijs van energie uit warmtenetten door deze voor bepaalde tijd te vergunnen via een aanbesteding. Zo ontstaat concurrentie en daalt de prijs van energie. Het maximumtarief dat warmteleveranciers mogen vragen bestaat uit de daadwerkelijke kosten plus een redelijk rendement. Geothermie is een kansrijke bron van duurzame energie. Bestaande gasnetwerken moeten zoveel mogelijk behouden worden.

Het CDA zet in op nieuwe energiebronnen als geothermie. Bestaande gasleidingen kunnen worden gebruikt voor waterstof en groen gas in de gebouwde omgeving. Het moet voor gemeenten mogelijk worden nieuwe gasleidingen aan te leggen.

D66 wil dat de warmtetransitie leidt tot schone en betaalbare warmte voor iedereen. Transparantie en concurrentie op de warmtemarkt is van belang. Geothermie en aquathermie zijn kansrijke nieuwe energiebronen.  D66 wil hiernaast zo snel mogelijk stoppen met subsidies op houtige biomassa voor warmte.  Alleen waar het echt niet anders kan worden schoon gas of hybride warmtepompen gebruikt voor verduurzaming van de warmtevoorziening, de minister moet hiervoor goedkeuring geven.

De PvdA wil een heffing op het lozen van restwarmte zodat deze ingezet kan worden in warmtenetten. Waterstof is kansrijk voor de gebouwde omgeving.

Voor huiseigenaren moet het aantrekkelijker worden om warmtepompen aan te schaffen. Gemeenten werken samen met inwoners aan aardgasvrijmaken obv elektriciteit, geothermie, aquathermie en restwarmte. Restwarmte mag verduurzaming van de industrie niet in de weg staan. Subsidies voor houtige biomassa voor warmte moeten zo snel mogelijk worden uitgefaseerd.

De ChristenUnie wil de potentie van geo- en aquathermie benutten. Publieke netwerkbedrijven moeten een rol krijgen in de warmtetransitie. De CU is bereid experimenten naar gebruik van bestaande infrastructuur in de warmtetransitie uit te voeren.

Niet bekend

De SGP vindt dat gemeenten meer ruimte moeten krijgen om de warmtetransitie op een eigen manier in te vullen. Bestaande gasnetten kunnen behouden worden voor toepassing met CO2-vrije gassen. Kosten van warmtenetten worden gesocialiseerd. Er komt een belasting op het lozen van restwarmte.

FvD wil dat de overheid stopt met de "van gas los" campagne.

De PVV wil de afschaffing van de gasaansluitplicht terugdraaien.

De PvdD wil dat er vanaf 2030 geen gas meer gebruikt wordt in de gebouwde omgeving. In plaats daarvan worden huizen verwarmd met duurzame, lage-temperatuurbronnen.

DENK wil alternatieve vormen van energievoorziening, zoals warmte, betaalbaarder maken.

Niet bekend

Niet bekend

RES/Omgevingswet

Niet bekend

Niet bekend

D66 wil een flexibele Omgevingswet, zodat er meer ruimte is om zonnepanelen te leggen op daken en gevels voor particulieren.

De PvdA wil de Regionale Energie Strategieën landelijk blijven ondersteunen.

Niet bekend

Via de regionale energiestrategieën (RES) zet de CU in op 35 TWh productie aan windenergie en zonne-energie op land. Verder wil de partij de regionale samenwerking tussen bedrijfsleven, overheid, kennisinstellingen en het beroepsonderwijs versterken.

Niet bekend

De SGP vindt dat er meer aandacht besteed moet worden aan de ruimtelijke inpassing van duurzame energieproductie.

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Stikstof

VVD wil een balans tussen de belangen van economie en natuur bij de aanpak van de landelijke stikstofuitstoot via het nieuwe registratiesysteem. Zo krijgen ondernemers zekerheid bij vergunningverlening en blijft onze mooie natuur behouden.

Met de tien bedrijven die de grootste uitstoot van broeikasgassen veroorzaken wil het CDA afspraken maken over de reductiedoelstellingen. Ook in de agrarische sector wil het CDA werken met langjarige duurzaamheidsdoelen.

D66 is bereid om waar nodig de stikstofuitstoot van landbouw, industrie of verkeer terug te dringen om woningbouw mogelijk te maken.

De PvdA wil de stikstofemissie in 2030 met 50% gereduceerd hebben en een belasting voor de industrie op de uitstoot van stikstof.

GroenLinks wil de uitstoot van stikstof terug brengen met 50 procent in 2030 en dat wettelijk vast leggen.

De CU vindt de verlaging van 26% van de stikstofemissies is een cruciale eerste stap, maar het terugdringen van emissies kan en moet nog ambitieuzer. Het wegvervoer moet, volgens de partij, ook bijdragen aan de nationale stikstofdoelstellingen.

Er komt een apart programma om stikstofuitstoot te bestrijden, zodat we woningen kunnen blijven bouwen, gebaseerd op het weghalen van stikstof­ bronnen en uitbreiden van de natuur.

De SGP wil stikstofemissies terugdringen op een manier die eerlijk is voor de boer.

Er is geen stikstofprobleem volgens FvD, maar een boekhoudkundig probleem. FVD wil de stikstofnorm naar Duits model invullen.

De PVV vindt dat de stikstofcrisis geen crisis is. De regels hebben de woningcrisis verergerd.

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Op het stikstofdossier wil JA21 een beleid waarin alle relevante belangen evenwichtig worden afgewogen.

Terug naar boven

(Fossiele) Industrie

Olie

Fossiele brandstoffen zijn slechts een middel voor onze levensstanddaard, als we die ook met schone bronnen kunnen invullen niet vasthouden aan benzine of kolen. Er kleven nadelen aan de import van olie en gas: er gaan miljarden richting intolerante dictaturen.

Niet bekend

D66 zet vol in op de ontwikkeling van nieuwe technieken voor de productie van duurzame energie, zodat deze kunnen concurreren met olie. Minder afhankelijkheid van Arabische olie. Geen steun aan fossiele projecten. Bij sluiting en afschaling van fossiele industrieën denken de overheden samen met de sociale partners mee over een sociaal plan om werknemers naar een nieuwe baan te begeleiden.

De PvdA wil stoppen met het subsidiëren van fossiele brandstoffen

Exitstrategie voor aardgas olie en kolen. GroenLinks wil dat grootgebruikers geen korting meer krijgen op hun energierekening en vindt dat nieuwe vergunningen voor (proef)boringen naar gas en olie op land moeten worden uitgesloten. Mijnbouw in het waddengebied wordt verboden. Stoppen met de winning, handel, opslag, overslag en subsidiëring van fossiele brandstoffen. Binnen 10 jaar verbod op autos op fossiele brandstoffen.

De CU wil geen exportkredietverzekeringen meer voor de fossiele industrie. Bijmengverplichting alternatieve brandstoffen in luchtvaart.

De SP wil stoppen met het ondersteunen van fossiele bedrijven en normen afdwingen voor een schonere productie.

De SGP wil de import van fossiele brandstoffen en de afhankelijkheid van het buitenland daarin verminderen.

Niet bekend

Niet bekend

De Partij voor de Dieren zet in op een exitstrategie voor energie van olie, kolen en gas. Er komt een verbod op reclame van fossiele bedrijven en producten. Teerzandolie komt Europa niet meer in.

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Aardgas

De VVD wil doorgaan met het importeren van buitenlands gas. Dit gas is noodzakelijk om op de korte termijn een betrouwbare energievoorziening te garanderen.

Als gemeenten de regierol krijgen in het verduurzamen van wijken, mogen zij kiezen voor behoud en aanleg van gasnetten in de gemeente, zolang dit past in de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Een verbod is dan niet nodig volgens het CDA.

D66 wil onze huizen van het aardgas af. Daarnaast gaat de belasting op aardgas verder omhoog ten opzichte van elektriciteit, zodat de energiebelasting meer in lijn komt met de veroorzaakte klimaat- en milieuschade. Wel kan aardgas volgens D66 nog benut worden als transitiebrandstof.

De PvdA wil geen gaswinning op de Waddenzee en de afhankelijkheid van aardgas afbouwen. Onderzoek naar de rol van oliebedrijven in gaswinning.

GroenLinks wil alle nieuwbouw van woningen gasloos en energieneutraal laten zijn.

De vergunningverlening voor gaswinning bij Holwerd wordt door de CU stopgezet. Bij nieuwbouw gaat het niet alleen om energiebesparing en gasvrij bouwen, maar ook om klimaatbestendigheid, zowel voor wat betreft de omgang met water - waaronder het afkoppelen van hemelwater en afvalwater - als het voorkomen van hittestress.

De SP wil de gaskraan in Groningen volledig dichtdraaien.

De SGP denkt dat aardgas voorlopig een belangrijke en relatief schoon blijft. De partij wil  kijken naar een flexibele gasbelasting die omhoog gaat als de gasprijs sterk daalt, en andersom.

FvD wil blijven vertrouwen op (geïmporteerd) aardgas en fossiele brandstoffen.

De PVV wil stoppen met het winnen van gas uit Groningen. Het aardgas moet gewonnen worden in het Noorzeegebied en worden geïmporteerd uit het buitenland. Stoppen met huizen van het aardgas afhalen.

De Partij voor de Dieren zet in op een exitstrategie voor energie van olie, kolen en gas. Gasgebruik wordt voor grootverbruikers de komende jaren duurder, zodat besparen op gas gaat lonen en gas sneller wordt afgebouwd. Geen gaswinning bij Natura2000 gebieden en de Waddenzee. In 2030 gebruikt Nederland geen gas meer. Schaliegas komt Europa niet meer in.

DENK wil een verhoging van de belasting op gas en elektriciteit voor bedrijven die grootgebruiker zijn.

Niet bekend

De Wet Voortgang Energietransitie (Wet VET) die een streep haalt door aardgas in nieuwbouw, dient te worden herzien. In afwachting van een groot aandeel kernenergie kan Nederland volgens JA21 blijven vertrouwen op geïmporteerd aardgas. Verder moeten niet alle huizen geforceerd vóór 2050 van het gas worden gehaald.

 

Steenkool

Geleidelijke sluiting van kolencentrales. In 2030 is het verboden om kolen te gebruiken om elektriciteit op te wekken. Oude, vervuilendere kolencentrales sluiten we eerder. Hiermee leveren we een belangrijke bijdrage aan het verminderen van de CO2-uitstoot

CDA heeft in haar programma niets opgenomen over steenkool.

In de afgelopen vier jaar hebben we al drie kolencentrales gesloten en in 2025 gaan er nog twee dicht. De laatste drie kolencentrales moeten nu ook snel gesloten worden. Uiterlijk in 2030 en waar mogelijk eerder. Werknemers moeten naar nieuw werk worden begeleid. Ook op Europees niveau willen we wetgeving om kolencentrales te sluiten.

De PvdA wil alle kolencentrales sluiten per 2025 en direct stoppen met subsidies voor biomassa in kolencentrales.

Groenlinks zet in op sluiting van de kolencentrales in de volgende kabinetsperiode. In 2030 moeten alle Europese kolencentrales dicht zijn. Geen bijstook van biomassa in kolencentrales.

We hebben jarenlang de vruchten geplukt van onze centrale energievoorziening, gebaseerd op elektriciteit en warmte uit kolen en aardgas. Dat systeem is niet langer houdbaar.

De SP heeft in haar concept-verkiezingsprogramma niets opgenomen over steenkool.

De SGP wil het besluit om alle kolencentrales in 2030 te sluiten heroverwegen.

FvD wil het besluit tot sluiting van hypermoderne kolencentrales terugdraaien.

Van de PVV mogen de kolencentrales open blijven.

De Partij voor de Dieren zet in op een exitstrategie voor energie van olie, kolen en gas. Kolencentrales worden zo snel mogelijk gesloten. Stroom uit kolencentrales en ouderwetse kerncentrales mag niet het Nederlandse elektriciteitsnet op. Kolen op lijst van conflictmaterialen. Verbod op reclame van fossiele bedrijven en producten.

DENK wil de vervuilende kolencentrales zo snel mogelijk sluiten.

Niet bekend

Het sluitingsbesluit voor kolencentrales moet ongedaan worden gemaakt.

CCS/Blauwe waterstof

Investeringen gericht op de toekomst. Alternatieve duurzame technologieën, zoals Carbon Capture and Storage (CCS) komen in aanmerking voor de stimuleringsregeling voor duurzame energietransitie (SDE++). Ook CCS op gascentrales.

Ook ontkomen we niet aan de opslag van CO2 onder de Noordzee. Een nationaal plan voor 12 provinciale icoonprojecten op het terrein van duurzaamheid.

D66 investeert in pionierende projecten omtrent het afvangen, opslaan en hergebruiken van CO2. Zolang we nog niet genoeg
zonne- en windenergie opwekken, benutten we aardgas als transitiebrandstof (met opslag en het liefst
ook hergebruik van CO2). Het waterstofnetwerk wordt verbonden met Vlaanderen en het Ruhrgebied om CO2 op te kunnen slaan in de noordzee en waterstof te exporteren.

Carbon Capture en Storage (CCS) vindt de PvdA slechts een tijdelijke oplossing voor de industrie.

GL heeft in haar programma niets opgenomen over CCS of blauwe waterstof.

De CU ziet de opslag van CO2 als een tijdelijke transitiemaatregel op weg naar een emissievrije economie, maar waarschijnlijk wel nodig om de doelstellingen op tijd te halen. CO2-afvang bij de industrie kan worden gefaciliteerd door hiervoor een beperkte infrastructuur aan te leggen, gericht op de basisindustrie waar CO2-emissies in het primaire proces vrijkomen.

De SP heeft in haar concept-verkiezingsprogramma niets opgenomen over CCS of blauwe waterstof.

CCS is een relatief goedkope manier om CO2-doelen te halen. Doordat fossiele afhankelijkheid blijft slechts een tijdelijke oplossing. Stimuleren van waterstof door proefprojecten en infrastructuur voor industrie.

Niet bekend

Niet bekend

CO2 opslag onder de Noordzee staan we niet toe.

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Gaswinning Groningen

VVD wil de  gaswinning in Groningen afbouwen.

Het CDA wil een snelle en rechtvaardige afhandeling van de schade aan huizen en bedrijven. Voor versnelling van de aanpak wil het CDA de verantwoordelijkheid voor Groningen over brengen van het ministerie van EZK naar de minister van Regionale Ontwikkeling

D66 wil de gaswinning onder Groningen afbouwen naar nul in 2022. Er is daar volgens D66 een crisisaanpak nodig om snel 26 duizend woningen te inspecteren en duizenden te versterken. Er mogen geen grote verschillen ontstaan binnen wijken door een nieuwe versterkingsnorm. Herstel moet laagdrempelig toegankelijk en snel zijn, zodat schade binnen een half jaar na inspectie is verholpen.

De PvdA komt met een uitgebreid plan voor het aardbevingsgebied in Groningen. De partij wil o.a. een Herstelwet en een Herstelfonds.

GroenLinks wil geld vrijmaken voor het repareren en versterken van woningen in het aardgasgebied in Groningen. Gebruik van Gronings gas moet worden uitgefaseerd.

De CU bouwt de gaswinning in Groningen af. De partij wil echter de bestaande regelingen niet versoberen. Verder moet er structureel geld beschikbaar komen voor geestelijke verzorging in het aardbevingsgebied.

De SP wil een Deltafonds Groningen oprichten voor het herstel van huizen en de ontwikkeling van de regio. Hier worden de NAM en Shell nadrukkelijk niet bij betrokken.

De SGP vindt dat de bestuurlijke chaos rond schadeafhandeling en versterking van gebouwen aangepakt moet worden.

Ten aanzien in Groningen geldt voor FvD dat zij volledige en ruimhartige compensatie voor getroffenen aldaar willen.
Maar de winning moet worden voortgezet. Daarbij wordt wat hen betreft een aanzienlijk deel van de aardgasbaten gebruikt om direct in de regio te investeren.

De PVV wil stoppen met de gaswinning in Groningen, beschadigde huizen van Groningse aardgasgedupeerden herstellen en versterken; Groningers volledig schadeloosstellen.

De overheid houdt zich aan de afspraak dat de gaskraan in Groningen in 2022 dichtgaat. Het inspecteren en versterken van woningen met aardbevingsschade krijgt prioriteit en schades worden vlot afgehandeld. Zo kan er na jaren een eind worden gemaakt aan de onzekerheid van veel Groningers.

Niet bekend

Niet bekend

JA21 respecteert het besluit dat er na 2022 niet meer geboord zal worden in Groningen. Wel blijven een aantal locaties stand-by voor noodsituaties als extreme kou of problemen met gasimport uit het buitenland. De compensatie voor geleden schade aan Groningers dient snel en ruimhartig te worden afgehandeld.

Terug naar boven

Chemie

Externe Veiligheid

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

GroenLinks wil strengere normen invoeren voor chemische stoffen. Gebruik van PFAS en GenX moet worden uitgefaserd. Handhaving wordt verbeterd en straffen verhoogd.

De CU is van mening dat de vitale infrastructuur van energie- en ICT-netwerken, wegen, bruggen en sluizen, kwetsbaar is voor klimaatverandering. Uitval kan tot maatschappelijke ontwrichting leiden. Met extra inzet en middelen wil de partij de vitale infrastructuur toekomstbestendig maken.

Niet bekend

De SGP wil een Rijksbrede regeling voor de bescherming van veiligheidsbelangen en vitale processen bij overheidsopdrachten.

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Lucht/bodem/waterverontreiniging

De VVD zet in op proeftuinen waarin onderwijs, bedrijfsleven en overheid samenwerken aan oplossingen die bijdragen aan een gezonde bodem.

Niet bekend

D66 wil lucht-, bodem- en waterverontreiniging tegengaan door de uitstoot terug te dringen.

De PvdA wil het dumpen van afval in de natuur keihard aanpakken.

GroenLinks wil de WHO normen voor luchtkwaliteit leidend laten zijn bij luchtkwaliteitsbeleid. Uitstoot van vervuilende stoffen door industrie, verkeer en landbouw moeten worden teruggedrongen. Nederland moet gaan voldoen aan de Europese eisen voor schoon water.

De CU wil zich extra inzetten om ervoor te zorgen dat veel meer gemeenten en de resterende provincies het Schone Lucht Akkoord mee-ondertekenen, zodat de ambitie van 50% gezondheidswinst ruimschoots wordt gehaald.

De SP wil stoppen met het uitstoten en lozen van gevaarlijk stoffen. Verder wil de SP de normen voor de luchtkwaliteit aanscherpen.

De SGP wil een gebiedsgerichte aanpak als het gaat om de verbetering van de waterkwaliteit. Ook vindt de partij dat er meer aandacht moet worden besteed aan het stapeleffect van verontreinigende stoffen.

Niet bekend

De PVV is van mening dat de Nederlandse natuur niet vervuild is.

Bedrijven die water vervuilen worden aangepakt. Het Rijk neemt de regie over het toezicht en de handhaving van milieuwetgeving.

Niet bekend

Niet bekend

JA21 is voor het voortzetten van een strikt milieubeleid: de Nederlandse lucht, water en bodem moeten schoon en gezond blijven.

BRZO

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

De PVV wil de strenge PFAS regels terugdraaien.

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Terug naar boven

Sociale zaken/corona herstel

Arbeidsmarktbeleid

Niet bekend

In het verkeer zorgde het thuiswerken voor minder files en uitstoot. Daarom stimuleert het CDA thuis werken voor beroepen waarin dat mogelijk is. Afspraken over het combineren van kantoor- en thuiswerk en flexibele werktijden moeten worden opgenomen in de cao’s. Verder wil het CDA dat belastingen naar draagkracht worden geheven.

D66 zet in op een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, maar ook meer onderwijs op de arbeidsmarkt.

De PvdA wil een verhoging van het minimumloon en een betere bescherming van arbeidsmigranten

GroenLinks wil minder belasting voor lage inkomens en meer belasting voor hoge inkomens, grote inkomensvermogens zwaarder belasten, en vaste contracten weer  de norm maken. Voor CEO's wordt een CEO-belasting op salarissen en bonussen ingevoerd. Miljonairs betalen miljonairsbelasting.

De CU wil af van de situatie dat tijdelijke werknemers voor een werkgever goedkoper zijn dan werknemers die voor onbepaalde tijd in dienst zijn. Werkgevers moeten werknemers met een flexibel contract een flextoeslag betalen. Verder wil de partij het minimumloon verhogen.

De SP wil het minimumjeugdloon vanaf 18 jaar afschaffen en het minimumloon verhogen naar 14 euro per uur.  Alle salarissen van topbestuurders in het bedrijfsleven worden onder een cao gebracht.

De SGP wil meer mogelijkheden om het aantal arbeidsmigranten te beperken.

FvD wil harder optreden tegen oneerlijke concurrentie op de arbeidsmarkt. Door het vrij verkeer en
de open grenzen binnen de EU is er sprake van “social dumping”. Goedkope arbeid die door mensen uit met
name Oost-Europa in Nederland wordt uitgevoerd.

De PVV wil de doorgeschoten fexibilisering arbeidsmarkt tegengaan. Verder wil de partij ‘positieve discriminatie’ van autochtone Nederlanders tegen gaan.

Het minimumloon wordt fors verhoogd en de positie van de werknemers op de arbeidsmarkt wordt versterkt.

DENK wil onder andere het minimumloon verhogen, een versterkte ontslagbescherming, geen tijdelijke contracten en omscholing voor werklozen.

Mensen die doorwerken na 65-jarige leeftijd krijgen, net als werkenden onder de 65, als bonus recht op
een volledige arbeidskorting. Er komt een structurele verhoging van het minimumloon. Leeftijdsdiscriminatie op de arbeidsmarkt moet worden tegengegaan.

JA21 wil een vereenvoudiging van het belastingstelsel, een hogere belastingvrije voet, en minder flexibilisering van de arbeidsmarkt.

Bedrijfslevenbeleid

De investeringskorting voor het bedrijfsleven (BIK) houdt de VVD in stand tot en met 2022. Daarna blijft dit budget beschikbaar om het investerings- en vestigingsklimaat te verbeteren. Investeringen door kleine bedrijven stimuleert de VVD door de Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA) uit te breiden.

Om een gelijk speelveld te behouden wil het CDA  Nederlandse aanvullingen op Europese regels beperken.

D66 wil de kaders waarbinnen het bedrijfsleven moet werken versterken en neemt de adviezen van de Adviescommissie belastingheffing multinationals over. D66 pleit voor een Europees belastingplan. Financiering met eigen vermogen wordt aantrekkelijker.

Met de Wet Eerlijk Delen wil de PvdA bereiken dat werknemers meer meedelen in de winst van een bedrijf en meer zeggenschap krijgen.

GroenLinks wil de winstbelasting voor grote bedrijven verhogen en het aantal aftrekposten waarvan grote bedrijven gebruik kunnen maken verlagen. Nederland mag niet langer een belastingparadijs zijn. Het MKB krijgt steun voor digitalisering en groen ondernemerschap. Groene startupts worden gestimuleerd met een klimaatfonds.

De CU vindt dat regelgeving simpeler moet worden gemaakt, en meer toegespitst moet worden op baanbrekende innovaties in het mkb. De CU herintroduceert kleine innovatieregelingen, zoals de Innovatie Prestatie Contracten (IPC’s) en vouchers. Om de toegang tot kapitaal voor het mkb te verbeteren, investeert de partij in het mkb-innovatiekrediet en stimuleert de CU coöperatieve vormen van kredietverstrekking en investeringsmaatschappijen die bijdragen aan sociaal verantwoord ondernemen.

De SP wil werknemers meer invloed geven op de bedrijfsvoering. Daarnaast worden in de plannen van de SP bestuurders en toezichthouders van bedrijven en organisaties die publieke diensten uitvoeren worden hoofdelijk aansprakelijk gesteld en gestraft bij fraude of corruptie. Verder wil de SP belastingafspraken met multinationals afschaffen. Ook wil de SP en nationale investeringsbank voor het mkb oprichten.

De SGP wil zich vooral inzetten voor het MKB door de lasten van het bedrijfsleven te verlagen en meer subsidies vertrekken voor de regeling MKB-innovatiestimulering.

FvD wil minder bureaucratie: voor iedere nieuwe wet of regel, minstens vijf anderen afschaffen.

De PVV wil doorgeslagen regelgeving verminderen.

Door een verlaging van de werkgeverslasten voor kleine bedrijven, wordt het aantrekkelijker gemaakt om mensen in dienst te nemen, aldus de PvdD.

DENK wil onder andere het steunpakket uitbreiden, minder belasting voor het MKB, minder regeldruk voor het MKB en een hardere aanpak van belastingontwijking.

Niet bekend

Het moet volgens JA21 weer aantrekkelijk worden voor ondernemers om werknemers aan te trekken in loondienstverband, of om samen met andere zzp’ers een volwaardige mkb-onderneming te starten. Door een soepeler ontslagrecht voor het mkb kunnen er weer sneller werknemers worden aangenomen.

Consumenten

Niet bekend

Het CDA wil de consument meer transparantie over de herkomst en productiewijze van voedsel bieden.

Niet bekend

De PvdA wil een eerlijker systeem met eerlijk lonen en eerlijke prijzen.

GroenLinks wil duurzame handel zodat consumenten een grotere keuze hebben voor een goede prijs. Voor mensen met problematische schulden wordt een Nationaal Schuldenfonds ingericht.

De CU wil initiatieven rond het meer zichtbaar en traceerbaar maken van de geschiedenis van producten op het gebied van duurzaamheid en sociale impact ondersteunen, zodat de consument een afgewogen keuze kan maken.

De SP wil dat consumenten ook profiteren van economische groei.

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

JA21 wil dat het btw-tarief wordt verlaagd.

Maatregelen corona

De VVD benadrukt het belang van steun aan ondernemers die getroffen zijn door de coronacrisis. Steunmaatregelen, zoals extra garantstellingen voor mkb-kredieten, lagere provisies bij de bmkb-leningen en aanpassingen in het gebruikelijk loon worden voortgezet.

In de bestrijding van de coronacrisis zijn er volgens het CDA geen beperkingen als het gaat om de inzet van testen, beschermingsmiddelen en de capaciteit in de vitale functies van de corona-aanpak.

D66 benadrukt het belang van een Europese aanpak voor groen corona-herstel.

De PvdA wil meer maatregelen om het MKB te helpen.

GroenLinks wil werken aan het versoepelen van de strenge Europese begrotingsregels in deze crisistijd, waardoor landen meer ruimte krijgen om te investeren in hun economie. Steunpakketten moeten sociale en groene voorwaarden kennen.

Bezuinigingen liggen op korte termijn niet voor de hand volgens de CU. Toch is de financiële graanvoorraad niet zo eindeloos groot, dat de regering ongebreideld kan doorgaan met het stutten van de economie, zoals in 2020. De steunpakketten komen op enig moment ten einde.

De SP wil niet bezuinigen of de lasten verhogen.

De SGP is voorstander voor maatregelen die het bedrijfsleven steunen en investeringen op peil houden.

FvD wil MKB-ondernemers ruimhartig steunen.

De PVV vindt dat zolang de coronacrisis duurt, ondernemers en werknemers financieel moeten worden geholpen. Bij 100% sluiten, 100% vergoeding van de kosten.

Niet bekend

De regering moet blijven inzetten op steunpakketten om bedrijven en mensen die onder de coronacrisis lijden tegemoet te komen. Sterker nog, de steunpakketten moeten worden uitgebreid.

Niet bekend

De BTW steeg van 19 naar 21 procent. In Duitsland werd, om de klappen van de coronacrisis op te vangen, de BTW tijdelijk van 19 naar 16 procent verlaagd. JA21 staat een gelijksoortige aanpak in Nederland voor.

Terug naar boven

Publieke Zaken houdt haar klanten middels Mijn Publieke Zaken op de hoogte van de activiteiten van politieke partijen en andere maatschappelijke organisaties in het kader van de verkiezingen. Op deze manier bent u altijd op de hoogte van wat er speelt. Te lezen valt welke kandidaten namens de politieke partijen het woord mogen voeren op de verschillende thema’s en wat voor standpunten zij in debat en tijdens hun campagnes naar voren brengen.

Publieke Zaken adviseert haar klanten tevens specifiek over kansen en bedreigingen van de verkiezingsprogramma’s, het opbouwen van een netwerk voor de nieuwe Kamerperiode, de gevolgen van de verkiezingsuitslag voor de bedrijfsvoering en het onder de aandacht brengen van standpunten tijdens de kabinetsformatie.

Bent u benieuwd wat wij voor uw organisatie kunnen doen in de verkiezingstijd? Neem dan contact op met thomas@publiekezaken.eu of vraag een gratis proefabonnement aan op Mijn Publieke Zaken om zo op de hoogte te blijven van het laatste verkiezingsnieuws!

Search